Stosunki polsko-czechosłowackie 1969 - 1989. Od „normalizacji” do aksamitnej rewolucji

Autorka: Anna Szczepańska-Dudziak

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 431

Okładka: twarda

Format: 17,0 cm x 24,0 cm 

Celem pracy jest przedstawienie całościowego obrazu oficjalnych stosunków PRL–CSRS w analizowanym okresie oraz ukazanie ich rzeczywistego charakteru, uwarunkowań i funkcji. Z jednej strony chodzi o zrekonstruowanie przebiegu kontaktów instytucjonalnych, z drugiej – o próbę zrozumienia, w jakim stopniu relacje te odzwierciedlały deklarowaną ideologiczną wspólnotę interesów, a na ile były efektem systemowej konieczności, presji politycznej lub pozornej współpracy. W pracy podejmuję próbę odpowiedzi na pytania: na ile realna była współpraca PRL i CSRS w warunkach politycznej zależności od ZSRR? Jakie znaczenie miały instytucje konsularne i kulturalne w kształtowaniu wzajemnych relacji? Czy aktywność dyplomatyczna i kulturalna miały charakter czysto propagandowy, czy też prowadziły do rzeczywistego poznania sąsiada i rozwoju współpracy społecznej? W jakim stopniu wymiana gospodarcza, naukowa i artystyczna przekraczały ramy narzuconej ideologii i partyjnej kontroli? Jak zmieniały się te relacje pod wpływem wydarzeń kryzysowych w Polsce i w szerszym kontekście przemian w bloku wschodnim?

Rozdziały książki prowadzą czytelnika przez kolejne obszary tej współpracy – od kontaktów politycznych i pracy ambasad, przez działalność konsulatów PRL i CSRS, po szczegółowe analizy funkcjonowania Ośrodków Informacji i Kultury oraz Kulturních a informačních středisk. Osobne miejsce poświęcone zostało także wymianie artystycznej, kontaktom naukowym oraz współpracy gospodarczej. Układ treści odzwierciedla chronologiczny podział na dwie dekady – lata 70. i 80. – pozwalając dostrzec zmienność dynamiki relacji, wpływ wydarzeń krajowych i międzynarodowych, a także trwałość pewnych struktur i praktyk niezależnie od zmieniającego się kontekstu politycznego. Książka nie tylko odtwarza fakty i procesy, ale też stawia pytania o naturę współpracy w warunkach systemowego ograniczenia suwerenności, ujawniając sprzeczności między ideologicznym przekazem a rzeczywistością instytucjonalnej codzienności.

(fragment Wstępu)

Spis treści:            

Wykaz skrótów /7

Wstęp /9                                                                               

Rozdział I. Stosunki polsko-czechosłowackie w latach 1969–1979 /17
1.1. Polityczne i gospodarcze ramy współpracy: między deklaracjami a rzeczywistością /17
1.2. Na pograniczu dyplomacji i codzienności: działalność konsulatów PRL w Czechosłowacji /76
1.3. Konsulaty CSRS w Polsce: funkcje, zadania i znaczenie /126
1.4. Współpraca kulturalna i naukowa: cele, formy, ograniczenia /140
1.5. Między promocją kultury a propagandą: Ośrodki Kultury i Informacji PRL i CSRS /170

Rozdział II. Stosunki polsko-czechosłowackie w latach 1980–1989 /197
2.1. Polityczne i gospodarcze wyzwania lat 80. /197
2.2. Konsulaty PRL w Czechosłowacji: między załamaniem a odbudową zaufania /254
2.3. Konsulaty CSRS w Polsce: w okresie zmian i niepewności /321
2.4. Między kryzysem a współpracą: kultura i nauka w relacjach PRL–CSRS /342
2.5. Ośrodki Informacji i Kultury: przestrzeń spotkań czy narzędzie polityki? /376

Zakończenie /411

Bibliografia /417

Spis tabel /429

Summary /431